Şirketler HukukuSözleşme Hukukuİhbar Süresi Ne Kadar? – İhbar Süresi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İş hayatında işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmeleri, çeşitli nedenlerle sona erebilir. Bu sona erdirme süreci her iki taraf için de belirli yükümlülükler doğurur. Türk İş Kanunu, bu sürecin hak kaybı yaşanmadan yürütülmesi amacıyla bazı düzenlemeler getirmiştir. Bu düzenlemeler arasında en dikkat çeken konulardan biri de ihbar süresi kavramıdır. Hem işverenin hem de çalışanın karşılıklı haklarını korumayı hedefleyen ihbar süresi, fesih bildiriminden itibaren geçerli olan yasal bir süredir.

Daha özel olarak değerlendirildiğinde, ihbar süresi ne kadar sorusu, çalışanın işyerindeki kıdem süresine göre değişen net yanıtlar içerir. İşverenin veya işçinin iş akdini sonlandırmadan önce diğer tarafa belirli bir süre tanıması gerekir. İhbar süresinin uzunluğu çalışan kişinin o işyerindeki toplam çalışma süresine bağlı olarak değişiklik gösterir. Aşağıdaki tabloda bu süreler Türk İş Kanunu’na göre detaylı biçimde gösterilmiştir:

Çalışma Süresi	İhbar Süresi
6 aydan az	2 hafta (14 gün)
6 ay – 1,5 yıl arası	4 hafta (28 gün)
1,5 yıl – 3 yıl arası	6 hafta (42 gün)
3 yıldan fazla	8 hafta (56 gün)

İhbar Süresi Ne Zaman Başlar?

İhbar süresi işverenin ya da işçinin iş sözleşmesini feshedeceğine dair diğer tarafa yaptığı bildirimin karşı tarafa ulaştığı tarihten itibaren başlar. Bu tarih, sözlü ya da yazılı bildirimin yapıldığı gün değil, bildirimin karşı tarafça öğrenildiği gündür. İhbar öneli bu tarihten itibaren işlemeye başlar ve kanunda belirtilen süreler kadar devam eder. Örneğin eğer işveren işçiye yazılı olarak işten çıkarılacağını bildiriyorsa işçi bu yazıyı teslim aldığı günden itibaren ihbar süresi başlamış olur.

İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?

İhbar süresi hesaplama işçinin çalıştığı süreye göre belirlenir ve bu hesaplama doğrudan iş kanunu ihbar süresi maddelerine dayanır. İhbar süresi, işverenin ya da çalışanın iş sözleşmesini feshetmeden önce diğer tarafa bildirimde bulunması gereken yasal süredir. Bu sürenin tespiti için çalışanın aynı işyerinde ne kadar süreyle çalıştığı esas alınır. Çalışma günü hesaplama yöntemiyle bu süre takvim gününe çevrilir ve sürece resmi tatiller de dahil edilir.

Örneğin bir çalışan işyerinde 10 ay boyunca kesintisiz olarak çalışmışsa, bu kişi için ihbar süresi kaç gün sorusunun cevabı 4 hafta yani 28 gündür. Bu süreye hafta sonları ve resmi tatiller de dahildir.

İhbar süresi şu şekilde hesaplanır:

• İşçinin işyerindeki toplam çalışma süresi belirlenir.
• Bu süreye göre yukarıdaki tabloda yer alan ihbar öneli süreleri dikkate alınır.
• Elde edilen ihbar süresi, takvim günü üzerinden değerlendirilir.
• Bu süre boyunca işveren, çalışana günde 2 saat iş arama izni vermek zorundadır.

İhbar Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

Her iş sözleşmesi fesih sürecine tabi olsa da bazı özel durumlarda ihbar süresi geçerli kabul edilmez. Bu durumlar doğrudan iş kanunu ihbar süresi düzenlemeleri kapsamında değerlendirilir.

1. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar: İşverenin ya da işçinin ahlak dışı, onur kırıcı ya da güven sarsıcı bir davranışta bulunması hâlinde, sözleşme ihbar öneli beklenmeden feshedilebilir.
2. Sağlık nedeniyle fesih: İşçinin çalışmasını engelleyecek düzeyde sağlık sorunları yaşaması durumunda ya da işverenin, işçinin sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atan koşullar oluşturması hâlinde, işten çıkış ihbar süresi uygulanmadan sözleşme sona erdirilebilir.
3. Zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması: Deprem, sel, yangın gibi olağanüstü durumlarda taraflardan biri iş görme borcunu yerine getiremeyecekse, ihbar süresi hakları devre dışı kalabilir.
4. İşverenin ücret ödememesi veya eksik ödeme yapması: İşverenin maaşları zamanında ve eksiksiz ödememesi hâlinde, çalışan istifa ihbar süresi uygulamaksızın iş sözleşmesini feshedebilir.
5. İşçinin taciz ya da mobbinge maruz kalması: Psikolojik veya fiziksel taciz, işçiye yönelik tehdit veya baskı gibi durumlar söz konusuysa, çalışan hiçbir ihbar öneli beklemeksizin işten ayrılma hakkına sahiptir.
6. İşçinin başka bir iş bulması: Kimi özel sözleşmelerde ya da deneme süreli işlerde, çalışan daha iyi bir iş teklifi alması durumunda istifa ihbar süresi uygulanmadan sözleşmeden çekilebilir.
7. Deneme süresi içinde fesih: İş sözleşmesinde tanımlı olan deneme süresi içinde, taraflar herhangi bir sebep göstermeksizin ve ihbar süresi hesaplama yapmaksızın sözleşmeyi sonlandırabilir.
8. Süreli sözleşmenin bitmesi: Belirli süreli iş sözleşmeleri, süre sona erdiğinde işten çıkarken ihbar süresi gerektirmeden otomatik olarak sona erer.
9. İşçinin tutuklanması ya da hüküm giymesi: İşçinin uzun süreli tutukluluğu ya da hüküm giymesi durumunda işveren sözleşmeyi ihbar süresi olmaksızın feshedebilir.
10. Askerlik görevi nedeniyle ayrılma: Erkek çalışanların askerlik görevini yerine getirmek üzere işten ayrılması durumunda işten ayrılırken ihbar süresi uygulanmaz.

Bu gibi istisnai durumlar hem işçi hem de işveren açısından farklı yükümlülükler doğurur. Ancak unutulmamalıdır ki, bu tür hallerin resmi belgelerle kanıtlanması gerekebilir.

İhbar Süresi Hakları Nelerdir?

İş sözleşmesinin sonlandırılması sürecinde, tarafların haklarının korunması büyük önem taşır. Bu noktada, ihbar süresi hem işçi hem de işveren açısından karşılıklı yükümlülükler ve kazanımlar içerir. İşten çıkış ihbar süresi, yalnızca süreyle sınırlı olmayıp, beraberinde bazı yasal hakları da getirir.

İşte işçi ve işveren açısından ihbar süresi hakları:

1. İhbar süresi boyunca çalışma hakkı: İşçi, ihbar süresi kaç gün olursa olsun, bu süre boyunca iş yerinde çalışmaya devam eder. İşveren bu süre dolmadan işçiyi işten çıkaramaz; aksi hâlde ihbar tazminatı ödemek zorundadır.
2. İhbar süresinde iş arama izni: İşçi, günlük 2 saat olmak üzere iş arama izni kullanabilir. Bu hak ihbar süresinde iş arama izni olarak tanımlanır ve çalışanın yeni iş bulmasına yardımcı olmayı amaçlar.
3. İş arama izninin toplu kullanımı: İşçi, isterse iş arama iznini toplu olarak da kullanabilir. Bu durumda, iznin hangi günlerde ve nasıl kullanılacağı iş arama izni hesaplama ile belirlenir.
4. İşverenin iş arama iznini engelleme yasağı: İşveren çalışanın iş arama iznini kullanmasını engelleyemez. Engellenmesi halinde işçiye ücret karşılığı bu süreyi ödemek zorundadır.
5. İhbar süresi ücret güvencesi: İhbar süresi boyunca işçiye tam maaş ödenir. İhbar süresinde maaş alınır mı sorusunun cevabı evettir. Ayrıca bu süre içinde yan haklar ve sigorta primleri de ödenmeye devam eder.
6. Yıllık izin ve diğer sosyal hakların devamı: İşten çıkarken ihbar süresi kullanılırken işçinin yıllık izin, yol ve yemek gibi sosyal hakları da korunur.
7. İhbar öneli yerine tazminat ödenmesi: Taraflardan biri, diğer tarafı ihbar öneli vermeden işten çıkarırsa ya da işi bırakırsa, bu sürenin karşılığı kadar ihbar tazminatı ödemek zorundadır.
8. İhbar süresi uzlaşma yoluyla değiştirilebilir: Taraflar anlaşarak ihbar süresi hesaplama sonucunda çıkan süreden daha uzun ya da kısa bir süre belirleyebilir. Ancak bu durum yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır.
9. İhbar süresinde fesih yasakları: İhbar süresi boyunca işveren, işçiyi geçerli bir neden olmaksızın işten çıkaramaz. Aksi takdirde fesih süreleri ihlal edilmiş olur.
10. İhbar süresi içinde iş güvencesi: İşçi ihbar süresi boyunca işverene bağlı kalmakla birlikte, haksız ve keyfi fesihlere karşı iş kanunu tarafından korunur. Bu süreçte işverenin mobbing, baskı veya zorlama gibi eylemleri hukuka aykırıdır.

İhbar Süresi Zorunlu Mu?

İhbar süresi iş kanunu kapsamında zorunlu bir uygulamadır. Taraflar bu süreye uymakla yükümlüdür. Eğer taraflardan biri ihbar süresi boyunca çalışmayı veya çalıştırmayı tercih etmezse bu sürenin karşılığı kadar tazminat ödemek zorundadır.

İhbar Süresi Resmi Tatile Denk Gelirse Ne Olur?

İhbar süresi, resmi tatillere denk gelse bile bu günler süreden sayılır. Örneğin bayram tatili ihbar süresinden sayılır. İhbar süresi takvim günü üzerinden hesaplandığı için hafta sonu, resmi tatil ya da bayram fark etmeksizin sürenin içerisinde yer alır.

İhbar Fesih Bildirim Tebligatı Nedir?

İhbar fesih bildirim tebligatı işverenin ya da işçinin diğer tarafa yazılı olarak işten ayrılacağını bildirdiği resmi belgedir. İhbar Fesih Bildirim Tebligatı sürecin yasal ve belgelendirilmiş şekilde yürütülmesini sağlar.

İşçi ihbar süresi boyunca işverene bağlı kalmakla birlikte, haksız ve keyfi fesihlere karşı iş kanunu ihbar süresi hükümleri kapsamında korunur. İhbar süresinde işverenin mobbing, baskı veya zorlama gibi eylemleri hukuka aykırıdır. Bu tür durumlarla karşılaşan işçilerin yasal haklarını koruyabilmesi için uzman desteği önemlidir. İstanbul Law Office olarak iş hukuku süreçlerinde her zaman yanınızdayız.

İlginizi Çekebilir→ Yabancı Çalışma İzni Nedir?